TaTEDO in Tanzania
Tanzania is rijk aan alternatieve energiebronnen, maar die worden te weinig gebruikt. Er wordt gekookt op hout en er wordt kerosine gebruikt voor licht. Daarom wil Hivos de lokale partner TaTEDO helpen om betaalbare en duurzame energie toegankelijk te maken.
Op het platteland van Tanzania heeft 98 procent van de mensen geen beschikking over gas of olie. Ze koken voornamelijk boven een open vuur. TaTEDO ontwikkelde een efficiënt fornuis die niet alleen beter is voor het milieu maar ook gezonder voor de mensen zelf. TaTEDO staat voor Tanzania Traditional Development and Environment Organisation. Sinds 2003 is TaTEDO een partnerorganisatie van Hivos. De organisatie wil de levenskwaliteit van Tanzanianen verbeteren door een bijdrage te leveren aan betere, betaalbare en duurzame energie.
Gebruik van brandhout in Tanzania
De meeste mensen op het platteland van Tanzania hebben geen gas of stroom. Zij gebruiken brandhout om te koken, petroleum voor verlichting en batterijen voor radio’s en mobiele telefoons.
Het gebruik van brandhout heeft allerlei nadelen. Brandhout is niet efficiënt, leidt tot ernstige ontbossing en is slecht voor de gezondheid. Bovendien zijn vooral vrouwen en kinderen veel tijd kwijt aan het verzamelen van hout. Het zijn bovendien ook de vrouwen en kinderen die veel rook inademen tijdens het koken op open vuur. Dit is slecht voor longen en luchtwegen en tast op termijn de gezondheid aan.
Duurzame houtfornuizen
Duurzame broodoven biedt mogelijkheid tot extra inkomen
TaTEDO heeft fornuizen ontwikkeld die een gezond en efficiënt alternatief bieden voor koken op open vuur. De verbeterde fornuizen – majiko genoemd in Swahili – zorgen voor minder rook in de keuken en dragen dus bij aan een beter leefklimaat en een betere gezondheid. Omdat de fornuizen minder brandhout nodig hebben, zorgen ze voor minder ontbossing. Bovendien hoeven vrouwen niet zoveel hout meer te sprokkelen, waardoor ze meer tijd overhouden om economische activiteiten te ontplooien.
De fornuizen dragen ook bij aan een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Een efficiëntere oven bespaart al snel tweederde van de hoeveelheid hout die normaal gebruikt zou worden, wat overeenkomt met een besparing van ruim 2,3 ton CO2 per huishouden per jaar.
Ook scholen en klinieken krijgen toegang tot grote fornuizen die op veel grotere schaal hout besparen en CO2 uitstoot voorkomen.
TaTEDO installeert nu verschillende soorten fornuizen en ovens waarop je kunt koken maar ook brood bakken. Een aantal vrouwengroepen hebben met elkaar een broodoven aangeschaft. Zij verkopen nu brood en verdienen zo extra inkomen.
Fatuma Ghuhia Mshana: "ik heb nu meer tijd over voor andere dingen"
Fatuma Ghuhia Mghana met haar duurzame houtfornuis
Fatuma Ghuhia Mshana (44) kookte op een traditioneel open vuurtje. Daardoor kreeg ze veel rook binnen tijdens het koken. Vaak moest ze 10 kilometer lopen om voldoende brandhout te kunnen verzamelen. Hierdoor was ze elke dag een hoop tijd kwijt. Sinds kort heeft ze een fornuis van TaTEDO. Omdat de rook wordt afgevoerd via een schoorsteen komt er geen rook meer in huis. En het fornuis is efficiënt zodat ze nog maar twee keer per week hout hoeft te verzamelen.
“Ik ben heel blij met dit fornuis,” vertelt Fatuma. “Nu heb ik veel tijd over om andere dingen te doen. Ik maak veel sieraden van kralen. Deze kan ik goed verkopen. Ik vind het leuk om te doen en ik heb er extra inkomsten bij!”
Juliana: “In plaats van zes keer per week hoeven de vrouwen nu nog maar twee keer per week hout te verzamelen."
Juliana geeft voorlichting
Juliana Elja is medewerker van het village energy team in dorp Olarasha, in de Kilimanjaro regio in het noorden van Tanzania. Dit team heeft de verantwoordelijkheid het dorp van energie te voorzien. TaTEDO levert de technische kennis, zij leiden de vakmensen op die de fornuizen maken en ze instrueren ze hoe ze de fornuizen moeten installeren en onderhouden. Ook bewaken ze de kwaliteit van de fornuizen en geven ze uitleg over hoe het fornuis gebruikt moet worden.
In Olarasha zijn inmiddels 180 fornuizen geïnstalleerd, waarvan 90 buiten het dorp. Voor al die huishoudens betekent dat een besparing van 65% op brandhout. In plaats van zes keer per week hoeven de vrouwen nu nog maar twee keer per week hout te verzamelen.
Juliana: “De vrouwen hier hebben een zware werklast. Zij profiteren het meeste van dit project, want dankzij de fornuizen wordt het werk van de vrouwen verlicht. Verder geven we in ons dorp voorlichting aan jongeren over hoe ze een fornuis moeten bouwen.”
Endeshi Lukumay
Endeshi Lukumay
Endeshi Lukumay (43) heeft vijf kinderen en werkt op de boerderij van haar familie. Dankzij een zuinig fornuis heeft ze meer tijd over om op het land te werken waar ze bonen en maïs verbouwt. Om verdere ontbossing te voorkomen is zij begonnen met het kweken van bomen voor brandhout. Daarnaast houdt ze nu bijen en vee. Endeshi: “Ik ben heel gelukkig met deze vooruitgang. Nu ik gezien heb wat een verschil deze fornuizen maken, wil ik nog veel meer bereiken.”
